Bé đói nhưng không chịu bú mẹ và cách xử lý đúng khoa học

Trong những tháng đầu đời, bú mẹ không chỉ là cách cung cấp dưỡng chất mà còn giúp trẻ cảm nhận được sự an toàn và gắn kết với mẹ. Tuy nhiên, không ít gia đình gặp phải tình huống trẻ đột nhiên từ chối bú dù vẫn thể hiện dấu hiệu đói. Khi tình trạng này xuất hiện, nếu cha mẹ không bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân mà vội vàng thay đổi chế độ ăn sẽ dễ dẫn đến hệ lụy không mong muốn cho cả mẹ và bé.

Nguyên nhân bé đói nhưng không chịu bú mẹ

Hiện tượng trẻ từ chối bú thường khiến nhiều phụ huynh nghĩ đến việc cai sữa sớm. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, đây thường là “cuộc đình công bú mẹ” ngắn ngày. Trẻ vẫn cần sữa mẹ nhưng đang cố gắng biểu đạt sự khó chịu nào đó. Việc xác định chính xác nguồn gốc vấn đề là nền tảng quan trọng để giúp bé quay lại bú mẹ an toàn và hiệu quả. Chỉ cần cha mẹ xử lý đúng hướng, tình trạng này thường cải thiện sau vài ngày mà không gây ảnh hưởng lâu dài đến tăng trưởng.

Dưới đây là một số nguyên nhân cha mẹ cần tham khảo:

Núm vú mẹ gặp vấn đề

Một số mẹ gặp tình trạng đầu ti phẳng, tụt, nứt nẻ hoặc viêm đau. Khi bé không ngậm được đúng khớp ngậm, lượng sữa tiết ra ít khiến bé mệt mỏi và dễ bỏ bú. Cảm giác khó chịu lặp lại nhiều lần sẽ tạo phản xạ né tránh bầu ngực.

Trẻ đau miệng hoặc khó chịu do bệnh lý

Đau họng, nấm lưỡi, viêm miệng hoặc nghẹt mũi có thể khiến trẻ khó phối hợp động tác bú. Khi bú gây đau hoặc khó thở, trẻ sẽ phản kháng bằng cách nhả vú và quấy khóc.

Nguồn sữa mẹ thay đổi

Mùi vị sữa mẹ có thể khác đi khi mẹ ăn thực phẩm cay nóng, dùng chất kích thích hoặc sử dụng mỹ phẩm có mùi mạnh. Trẻ sơ sinh có khứu giác rất nhạy và có thể từ chối bú khi nhận thấy mùi lạ.

Lượng sữa chưa đáp ứng nhu cầu

Khi dòng sữa chảy quá chậm hoặc không đủ trong cữ bú, trẻ dễ cáu gắt và bỏ dở giữa chừng. Điều này thường gặp vào các giai đoạn bé tăng trưởng nhanh, cần nhiều năng lượng hơn.

Môi trường bú gây phân tán

Không gian ồn ào, ánh sáng mạnh hoặc nhiều người qua lại có thể khiến trẻ mất tập trung. Trẻ lớn dần càng nhạy cảm với môi trường xung quanh và dễ ngưng bú khi bị kích thích.

Sự phát triển sinh lý tự nhiên

Não bộ trẻ liên tục hoàn thiện khiến trẻ tò mò hơn với môi trường. Một số giai đoạn phát triển khiến trẻ bú kém trong thời gian ngắn dù không có bệnh lý thực thể.

Các dấu hiệu cho thấy trẻ đang từ chối bú mẹ

Việc nhận biết sớm các biểu hiện sau đây sẽ giúp cha mẹ tránh để tình trạng bé không chịu bú mẹ kéo dài gây sụt cân hoặc căng thẳng.

• Trẻ có thể ngậm vú nhưng không mút hoặc chỉ mút vài nhịp rồi nhả ra.
• Trong cữ bú, trẻ quấy khóc nhiều hơn bình thường.
• Trẻ quay đầu né tránh khi mẹ đưa ti vào miệng.
• Thời gian mỗi cữ bú rút ngắn rõ rệt so với trước đó.

Khi các biểu hiện này lặp lại liên tục trong ngày, cha mẹ cần chủ động tìm giải pháp can thiệp phù hợp.

Cách xử lý hiệu quả khi bé từ chối bú mẹ

Việc can thiệp cần dựa trên nguyên nhân cụ thể và luôn đặt sự thoải mái của trẻ lên hàng đầu. Ở mỗi biện pháp can thiệp, cha mẹ cần thực hiện nhẹ nhàng, kiên trì và tránh tạo áp lực tâm lý cho trẻ vì cảm xúc tiêu cực có thể khiến tình trạng từ chối bú kéo dài hơn.

Chăm sóc răng miệng và đường hô hấp

Vệ sinh lưỡi mỗi ngày giúp loại bỏ mảng bám gây khó chịu khi bú. Nếu trẻ nghẹt mũi, sử dụng nước muối sinh lý giúp thông thoáng đường thở để trẻ bú dễ dàng hơn. Ngoài vệ sinh lưỡi, cha mẹ cần quan sát khoang miệng để phát hiện sớm nấm miệng hoặc viêm lợi. Khi nghi ngờ trẻ đau miệng, cha mẹ nên đưa bé đi khám để được hướng dẫn giảm đau an toàn.

Điều chỉnh chế độ ăn của mẹ

Thực phẩm mẹ ăn có ảnh hưởng trực tiếp đến mùi vị sữa. Nên ưu tiên thực phẩm giàu đạm tốt như cá, thịt nạc, trứng, rau củ và trái cây tươi. Hạn chế đồ cay, chiên dầu nhiều và chất kích thích để cải thiện chất lượng sữa.

Mẹ cũng cần uống đủ nước và ăn đa dạng thực phẩm để duy trì dòng sữa ổn định. Sữa tiết đều và có mùi vị dễ chịu sẽ giúp trẻ hợp tác hơn trong mỗi cữ bú.

Duy trì vệ sinh bầu ngực

Lau rửa nhẹ nhàng bầu ngực bằng nước ấm giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm và tạo mùi dễ chịu cho trẻ khi bú. Tránh dùng xà phòng có mùi mạnh trên vùng núm vú.

Việc giữ đầu ti sạch sẽ còn giúp hạn chế vi khuẩn tiếp xúc trực tiếp với miệng trẻ, từ đó giảm nguy cơ viêm nhiễm và khó chịu khi bú.

Tăng cường tiếp xúc da kề da

Tiếp xúc da kề da kích thích phản xạ bú tự nhiên của trẻ. Hơi ấm và nhịp tim của mẹ giúp trẻ cảm thấy an toàn, từ đó chủ động tìm vú và bú trở lại theo bản năng. Phương pháp này giúp kích thích hormone oxytocin ở mẹ, từ đó hỗ trợ phản xạ tiết sữa tốt hơn. Mẹ nên áp dụng trước cữ bú hoặc khi trẻ quấy khóc. 

Tạo không gian bú yên tĩnh

Một không gian ít ánh sáng mạnh, không tiếng ồn và ít người qua lại sẽ giúp trẻ tập trung vào việc bú. Điều này đặc biệt hữu ích với trẻ từ 3 tháng tuổi trở lên.

Duy trì thói quen bú trong cùng một không gian quen thuộc cũng giúp trẻ hình thành phản xạ tích cực với việc bú mẹ.

Cho bú theo nhu cầu của trẻ

Không nên ép trẻ bú khi đang mệt hoặc buồn ngủ. Hãy quan sát dấu hiệu đói sớm như mút tay, mở miệng tìm ti để cho bú đúng thời điểm. Chia nhỏ cữ bú giúp trẻ hấp thu tốt hơn và tránh áp lực.

Điều chỉnh tư thế bú đúng

Tư thế bú đúng giúp trẻ ngậm sâu và dễ lấy sữa. Mặt trẻ nên áp sát bầu ngực, cằm chạm vú và môi dưới hướng ra ngoài. Khi bú thoải mái, trẻ ít có xu hướng từ chối.

Nếu cần, mẹ có thể thay đổi tư thế bú khác nhau để tìm ra tư thế phù hợp nhất với trẻ ở từng giai đoạn phát triển.

Nếu đã áp dụng các biện pháp nêu trên mà tình trạng bé đói nhưng không chịu bú mẹ kéo dài hơn vài ngày kèm theo sụt cân, sốt, bỏ bú hoàn toàn hoặc ngủ li bì, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá toàn diện. Một số bệnh lý tiềm ẩn cần được loại trừ sớm để đảm bảo an toàn cho trẻ.

Việc trẻ từ chối bú mẹ không đồng nghĩa với việc trẻ đã sẵn sàng cai sữa. Phần lớn nguyên nhân mang tính tạm thời và có thể cải thiện nếu cha mẹ kiên nhẫn, quan sát kỹ và áp dụng các biện pháp phù hợp. Khi được hỗ trợ đúng cách, hầu hết trẻ sẽ nhanh chóng quay lại bú mẹ ổn định, đảm bảo tăng trưởng và phát triển khỏe mạnh trong những năm đầu đời.