Dư ối có sao không? Nguy cơ và cách xử lý an toàn cho mẹ bầu

Trong suốt thai kỳ, nước ối đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và hỗ trợ thai nhi phát triển. Tuy nhiên, khi thể tích nước ối tăng quá mức cần thiết, đây có thể là dấu hiệu bất thường cần được theo dõi sát. Tình trạng này không chỉ khiến mẹ bầu cảm thấy nặng nề, khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi nếu không được kiểm soát đúng cách.

Dư ối có sao không?

Dư ối, hay còn gọi là đa ối, là tình trạng lượng nước ối trong buồng tử cung nhiều hơn mức bình thường so với tuổi thai. Mặc dù không phải hiện tượng hiếm gặp trong thai kỳ, nhưng việc đánh giá đúng mức độ và nguyên nhân của dư ối là rất quan trọng vì nó có thể ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi.

Thông thường, nước ối đóng vai trò như một lớp đệm bảo vệ thai khỏi sang chấn, đồng thời hỗ trợ phát triển phổi, cơ xương và hệ tiêu hóa của bé. Tuy nhiên, khi thể tích nước ối tăng vượt ngưỡng an toàn, được xác định qua siêu âm với chỉ số nước ối (AFI) ≥ 24 cm, hoặc túi ối sâu nhất ≥ 8 cm cơ thể mẹ sẽ phải chịu áp lực lớn hơn, và thai nhi có nguy cơ đối mặt với một loạt rủi ro.

Cụ thể, dư ối mức độ nhẹ thường không gây biến chứng nghiêm trọng và có thể được theo dõi sát qua khám thai định kỳ. Tuy nhiên, dư ối trung bình đến nặng có thể làm tử cung giãn nhanh, dẫn đến co bóp sớm, vỡ ối, sinh non, sa dây rốn hoặc suy thai. Ngoài ra, dư ối cũng có thể khiến thai đổi ngôi bất thường như ngôi mông hoặc ngôi ngang, gây khó khăn cho quá trình sinh nở tự nhiên.

Mức độ nguy hiểm của dư ối phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Nguyên nhân (ví dụ: Đái tháo đường thai kỳ, dị tật thai, đa thai), thời điểm xuất hiện, và tốc độ tăng thể tích ối. Vì vậy, việc siêu âm theo dõi chỉ số ối đều đặn và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn là cách tốt nhất để đảm bảo thai kỳ an toàn.

Những biến chứng mẹ và bé có thể gặp khi bị dư ối

Tình trạng dư ối không chỉ khiến mẹ cảm thấy nặng nề mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và an toàn của thai nhi. Cụ thể:

Ảnh hưởng với mẹ

Khi tử cung giãn nở quá mức do nước ối nhiều, mẹ bầu thường cảm thấy khó thở, tức ngực, đặc biệt khi nằm ngửa. Áp lực lên cơ hoành khiến hơi thở ngắn, làm mẹ mệt mỏi, ngủ không sâu. Ngoài ra, dư ối còn khiến thành tử cung căng mỏng, tăng nguy cơ vỡ ối sớm hoặc chuyển dạ sớm khi thai chưa đủ tháng.

Một số mẹ có thể gặp nhau bong non là tình trạng bánh nhau tách sớm khỏi thành tử cung, gây chảy máu ồ ạt, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Sau sinh, tử cung giãn nhiều sẽ co hồi kém, dễ dẫn đến băng huyết sau sinh, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ. Vì vậy, dù không phải ca dư ối nào cũng nguy hiểm, nhưng việc theo dõi cẩn trọng là vô cùng cần thiết.

Ảnh hưởng với thai nhi

Với thai nhi, dư ối tạo nên môi trường rộng bất thường, khiến bé di chuyển nhiều và khó cố định ngôi đầu. Điều này dễ dẫn đến ngôi thai bất lợi như ngôi mông, ngôi ngang, gây khó khăn khi sinh thường. Ngoài ra, lượng nước ối quá lớn làm dây rốn dễ bị xoắn hoặc sa xuống âm đạo, làm giảm lưu lượng máu đến thai nhi, gây suy thai cấp.

Nếu mẹ bị dư ối nặng và sinh non, phổi của bé có thể chưa trưởng thành hoàn toàn, dẫn đến suy hô hấp sơ sinh. Một số trường hợp nặng còn có thể dẫn tới thai chết lưu do chèn ép dây rốn hoặc nhiễm trùng ối.

Nguyên nhân và yếu tố rủi ro dẫn đến dư ối

Tình trạng dư ối có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm cả yếu tố từ mẹ, từ thai nhi hoặc do biến chứng sản khoa khác. Cụ thể như sau:

• Tiểu đường thai kỳ: Là nguyên nhân phổ biến nhất, xảy ra khi lượng đường trong máu cao, thai nhi hấp thụ nhiều glucose và bài tiết nước tiểu nhiều hơn, khiến lượng nước ối tăng.
• Mang đa thai hoặc dư ối: Khiến tử cung bị giãn quá mức, dẫn đến tích nước.
• Dị tật thai nhi: Như tắc nghẽn đường tiêu hóa, hở hàm ếch, bất thường hệ thần kinh... cũng khiến bé không thể nuốt nước ối, dẫn đến tích tụ dịch.
• Nhiễm khuẩn màng ối hoặc tử cung: Là nguyên nhân khác cần đặc biệt chú ý. Vi khuẩn có thể làm viêm màng ối, làm thay đổi tính thấm và gây tăng tiết dịch. Những mẹ có tiền sử bệnh lý cổ tử cung, nhau tiền đạo hoặc không khám thai định kỳ cũng nằm trong nhóm nguy cơ cao.

Cách xử lý và chăm sóc khi bị dư ối an toàn

Khi được chẩn đoán dư ối, việc quan trọng nhất là không hoang mang. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ dựa trên chỉ số nước ối (AFI) và tình trạng của mẹ - bé để chọn hướng xử lý phù hợp.

Nếu dư ối nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi sát bằng siêu âm định kỳ 1 - 2 lần/tuần để đảm bảo nước ối không tăng thêm. Trong thời gian này, mẹ nên nghỉ ngơi nhiều, tránh vận động mạnh và theo dõi cử động thai mỗi ngày.

Nếu dư ối trung bình đến nặng, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng thuốc giảm tiết nước ối hoặc chọc ối dẫn lưu (rút bớt nước ối ra ngoài bằng kim chuyên dụng). Thủ thuật này phải được thực hiện tại bệnh viện chuyên khoa có trang thiết bị và đội ngũ sản khoa giàu kinh nghiệm, nhằm tránh nhiễm trùng hoặc vỡ ối sớm.

Ngoài việc điều trị y tế, chế độ sinh hoạt của mẹ đóng vai trò quan trọng:

• Kiểm soát đường huyết thường xuyên, đặc biệt nếu có tiểu đường thai kỳ.
• Ăn uống hợp lý: Hạn chế đồ ngọt, tinh bột nhanh, tăng rau xanh, cá, trứng và uống nước vừa đủ (không cố uống quá nhiều).
• Nghỉ ngơi hợp lý: Nằm nghiêng bên trái để giảm áp lực lên tĩnh mạch chủ và tăng lưu lượng máu đến thai.
• Theo dõi dấu hiệu bất thường: Nếu cảm thấy bụng căng nhanh, khó thở, thai máy yếu hoặc ra dịch âm đạo nhiều, cần đến bệnh viện ngay.

Nếu lượng ối tăng nhanh hoặc có dấu hiệu dọa sinh non, bác sĩ có thể yêu cầu mẹ nhập viện để theo dõi liên tục. Một số trường hợp phải can thiệp sớm để bảo toàn tính mạng của mẹ và bé.

Nhìn chung, dư ối có sao không còn tùy thuộc vào mức độ, nguyên nhân và thời điểm phát hiện. Mặc dù không phải tất cả các trường hợp đều nguy hiểm, nhưng việc chủ quan hoặc thiếu theo dõi có thể dẫn đến biến chứng không mong muốn. Vì vậy, mẹ bầu cần thăm khám định kỳ, thực hiện siêu âm theo chỉ định và trao đổi kỹ với bác sĩ sản khoa để được tư vấn hướng xử lý phù hợp, đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé đến khi sinh nở.