HIV có lây qua sữa mẹ không? Lưu ý quan trọng mẹ cần biết

Trong hành trình làm mẹ, ai cũng mong muốn mang đến điều tốt nhất cho con. Tuy nhiên, với phụ nữ nhiễm HIV, quyết định cho con bú cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng. Khi nắm rõ cơ chế lây truyền và những biện pháp giảm thiểu nguy cơ, mẹ có thể an tâm hơn trong việc chăm sóc con những tháng đầu đời.

HIV có lây qua sữa mẹ không?

Câu trả lời là có. HIV có thể lây qua sữa mẹ. Sữa mẹ là một trong ba con đường lây truyền HIV từ mẹ sang con, bên cạnh giai đoạn mang thai và lúc sinh. Virus HIV có thể tồn tại trong sữa mẹ, và khi trẻ bú, virus có thể đi vào cơ thể trẻ qua niêm mạc miệng và đường tiêu hóa. Vì vậy, trẻ bú mẹ từ người mẹ nhiễm HIV sẽ đối mặt với nguy cơ lây nhiễm nếu không có biện pháp dự phòng phù hợp.

Tuy nhiên, ngày nay với sự hỗ trợ của thuốc kháng virus (ART), nguy cơ này có thể giảm xuống rất thấp nếu mẹ tuân thủ điều trị đều đặn và tải lượng virus duy trì ở mức không phát hiện được. Điều này giúp việc nuôi con an toàn hơn, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro.

Ngoài ra, một yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ lây HIV trong khi bú là tổn thương đầu ti. Nếu đầu ti mẹ bị nứt, viêm, rướm máu hoặc chảy máu trong lúc cho bú, virus trong máu có thể hòa vào sữa, khiến lượng HIV tiếp xúc với bé cao hơn. Vì vậy, nếu mẹ nhiễm HIV gặp tình trạng chảy máu đầu ti, cần ngừng cho bú tạm thời ở bên vú bị tổn thương, vắt bỏ sữa có lẫn máu và điều trị vết thương đến khi lành hẳn trước khi cho bú lại.

Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và tuân thủ theo hướng dẫn y tế sẽ giúp bảo vệ trẻ trong giai đoạn bú mẹ và giảm tối đa khả năng lây truyền HIV.

Làm thế nào để giảm nguy cơ lây truyền qua sữa mẹ?

Để giúp trẻ an toàn hơn trong những tháng đầu đời, mẹ có thể tham khảo một số biện pháp giảm nguy cơ lây HIV từ mẹ sang con qua đường bú mẹ.

Thay thế sữa mẹ bằng sữa công thức hoặc sữa mẹ tiệt trùng

Việc ngừng cho con bú và thay thế bằng nguồn sữa an toàn là cách loại bỏ nguy cơ lây truyền HIV qua sữa mẹ.

• Sữa công thức pha đúng chuẩn là lựa chọn phổ biến, giúp trẻ vẫn đảm bảo đủ dinh dưỡng.
• Sữa mẹ tiệt trùng từ ngân hàng sữa là giải pháp khác được nhiều quốc gia áp dụng, mang lại nguồn sữa an toàn, chất lượng.

Cách này đặc biệt phù hợp tại những nơi có điều kiện chăm sóc tốt, đảm bảo nước sạch, dụng cụ pha sữa đảm vệ sinh và mẹ có khả năng tiếp cận nguồn sữa thay thế an toàn.

Duy trì ức chế virus bằng ART trước - trong - sau khi sinh

Trị liệu kháng virus (ART) là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến nguy cơ lây truyền HIV qua sữa mẹ. Nếu mẹ uống thuốc đều, đúng chỉ định, tải lượng virus có thể giảm đến mức không phát hiện được, từ đó giảm đáng kể khả năng lây sang con:

• ART cần được duy trì từ khi mang thai, trong lúc sinh và suốt thời gian cho con bú.
• Ngay cả khi tải lượng virus đã không phát hiện được, mẹ vẫn cần tái khám và xét nghiệm định kỳ.

Việc tuân thủ ART không chỉ giúp giảm nguy cơ lây cho trẻ mà còn bảo vệ sức khỏe của chính mẹ.

Nếu chọn cho con bú, cần theo dõi chặt chẽ và duy trì ART nghiêm ngặt

Một số bà mẹ lựa chọn cho con bú vì nhiều lý do khác nhau. Nếu thuộc nhóm này, mẹ vẫn có thể giảm nguy cơ lây truyền bằng cách tuân thủ hướng dẫn y tế. Các chuyên gia khuyến cáo:

• Mẹ phải uống thuốc ART đúng giờ, đủ liều mỗi ngày.
• Duy trì tải lượng virus không phát hiện được trong suốt quá trình cho con bú.
• Báo ngay cho bác sĩ nếu gặp khó khăn trong việc uống thuốc sau sinh, như quên liều, mệt mỏi, căng thẳng hoặc gặp tác dụng phụ.

Điều quan trọng là mẹ cần trao đổi rõ ràng với bác sĩ để nhận được hỗ trợ kịp thời, tránh gián đoạn điều trị, vì điều này làm tăng nguy cơ lây truyền HIV sang trẻ.

Những lưu ý quan trọng khi mẹ bị HIV trong giai đoạn cho con bú

Dù chọn nuôi con bằng sữa mẹ hay bằng sữa thay thế, mẹ nhiễm HIV vẫn cần chú ý nhiều yếu tố để đảm bảo an toàn cho trẻ. Dưới đây là những điểm quan trọng mà cha mẹ không nên bỏ qua.

Theo dõi sức khỏe và tải lượng virus định kỳ

Việc xét nghiệm và tái khám thường xuyên giúp mẹ và bác sĩ nắm được tình trạng virus, từ đó có kế hoạch chăm sóc phù hợp.

• Nếu tải lượng virus tăng trở lại, mẹ cần ngừng cho con bú ngay.
• Mẹ nên tuân thủ lịch hẹn, không tự ý bỏ hoặc dời lịch khám.

Xét nghiệm định kỳ giúp phát hiện sớm bất kỳ thay đổi nào trong quá trình điều trị, giảm tối đa nguy cơ ảnh hưởng đến trẻ.

Không để bé bú khi mẹ có tổn thương đầu ti

Các vết nứt, chảy máu ở đầu ti hay viêm nhiễm ở vú có thể làm tăng khả năng virus HIV lây sang bé. Mẹ cần lưu ý:

• Nếu phát hiện đầu ti bị đau, rướm máu, phải tạm thời ngừng cho bú bên đó.
• Vắt bỏ sữa ở bên vú bị tổn thương cho đến khi lành.
• Thông báo bác sĩ nếu tình trạng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

Việc giữ an toàn cho tuyến vú giúp giảm rủi ro lây truyền qua sữa mẹ và bảo vệ sức khỏe cho bé.

Tránh cho bé bú xen kẽ nhiều nguồn sữa

Trẻ bú kết hợp sữa mẹ và sữa công thức có thể làm tổn thương niêm mạc ruột, tăng khả năng virus xâm nhập vào cơ thể bé. Nếu đã quyết định cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ, mẹ nên tránh việc:

• Cho bé bú xen kẽ giữa sữa mẹ và sữa công thức.
• Cho bé dùng thêm thức ăn hoặc nước khi chưa đến độ tuổi ăn dặm.

Nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu (nếu được phép) giúp giảm nguy cơ tổn thương đường ruột và hạn chế khả năng virus xâm nhập.

Không dùng chung dụng cụ liên quan đến sữa với người khác

Máy hút sữa, bình trữ sữa hay đầu ti giả đều cần được sử dụng riêng và vệ sinh sạch sẽ. Điều này ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm chéo và đảm bảo an toàn khi chăm sóc trẻ.

Theo dõi sức khỏe của trẻ theo khuyến cáo y tế

Trẻ sinh từ mẹ nhiễm HIV sẽ được chỉ định uống thuốc dự phòng và làm xét nghiệm theo lịch. Việc tuân thủ đầy đủ hướng dẫn giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời nếu có dấu hiệu lây nhiễm. Cha mẹ cần:

• Đưa trẻ đi xét nghiệm đúng hẹn.
• Theo dõi triệu chứng bất thường như tiêu chảy kéo dài, chậm tăng cân, sốt kéo dài.
• Báo cho bác sĩ khi nghi ngờ có vấn đề.

Việc này không chỉ giúp trẻ an toàn mà còn giúp gia đình yên tâm hơn trong hành trình chăm sóc con.

“HIV có lây qua sữa mẹ không?” Câu trả lời là có. HIV có thể lây truyền từ mẹ sang con thông qua sữa mẹ, nhưng mức độ nguy cơ cao hay thấp còn phụ thuộc vào việc mẹ có điều trị bằng thuốc kháng virus (ART), tình trạng sức khỏe của mẹ và cách cho trẻ bú.

Việc lựa chọn cách nuôi con khi mẹ nhiễm HIV là quyết định quan trọng, cần dựa trên thông tin chính xác và sự tư vấn của bác sĩ. Khi mẹ tuân thủ điều trị tốt và được theo dõi đúng cách, nguy cơ lây nhiễm có thể giảm đáng kể. Vì vậy, việc hiểu đúng, chủ động phòng ngừa và tham khảo ý kiến bác sĩ là chìa khóa giúp mẹ đưa ra lựa chọn nuôi con an toàn nhất.