Nhận biết biểu hiện của khối u ác tính và cách phòng ngừa

Trong thực tế, không ít bệnh nhân chỉ đến bệnh viện khi khối u đã di căn xa khiến việc điều trị chỉ còn mang tính hỗ trợ kéo dài thời gian sống. Điều đáng tiếc là phần lớn biểu hiện của khối u ác tính ở giai đoạn đầu đều có dấu hiệu cảnh báo nếu chúng ta chú ý lắng nghe cơ thể.  

Tại sao nên phát hiện sớm biểu hiện của khối u ác tính?

Khối u ác tính còn được gọi là ung thư. Đây là tình trạng tế bào phát triển không kiểm soát, xâm lấn mô lành và có thể lan sang cơ quan khác thông qua đường máu và hệ bạch huyết. Chính khả năng lan rộng nhanh khiến khối u ác tính trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay.

Khi được phát hiện ở giai đoạn khu trú, tỷ lệ sống sau năm năm của nhiều loại ung thư có thể đạt mức rất cao, khoảng từ 90 phần trăm trở lên. Ngược lại, khi khối u đã di căn, tỷ lệ này giảm xuống còn từ 20 đến 30 phần trăm hoặc thấp hơn. Phát hiện muộn không chỉ làm giảm khả năng điều trị hiệu quả mà còn tăng chi phí điều trị, kéo dài thời gian nằm viện và gây ra nhiều đau đớn.

Việc theo dõi cơ thể hằng ngày kết hợp khám sức khỏe định kỳ là cách đơn giản nhất để nhận diện biểu hiện của khối u ác tính ngay khi chúng còn rất nhỏ. Những thay đổi nhỏ như nốt ruồi bất thường, hạch tồn tại lâu hoặc cảm giác mệt mỏi kéo dài đều có thể là tín hiệu cảnh báo.

Các biểu hiện của khối u ác tính cần được lưu ý

Biểu hiện của khối u ác tính rất đa dạng, phụ thuộc vào vị trí khối u, kích thước và giai đoạn bệnh. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu chung mà nhiều người có thể tự nhận biết nếu chú ý quan sát cơ thể.

• Khối cứng bất thường dưới da tại cổ, nách, bẹn hoặc vị trí bất kỳ và không biến mất sau từ hai đến bốn tuần.
• Hạch cứng, ít đau và có xu hướng to dần theo thời gian.
• Vết loét lâu lành sau từ ba đến bốn tuần hoặc có hiện tượng chảy máu.
• Chảy máu bất thường như ho ra máu, tiểu ra máu, ra máu âm đạo ngoài kỳ hoặc tiêu phân đen.
• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân từ năm đến mười phần trăm cân nặng trong thời gian từ ba đến sáu tháng.
• Đau kéo dài, tăng dần và ít đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường.
• Nốt ruồi thay đổi màu sắc, kích thước, bờ không đều hoặc chảy máu.
• Rối loạn tiêu hóa kéo dài như khó nuốt, đầy hơi hoặc ăn nhanh no.
• Ho kéo dài trên ba tuần hoặc khàn tiếng không dứt.
• Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.

Khi gặp bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, bạn nên ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng, mức độ và các biểu hiện đi kèm. Không nên tự chẩn đoán hay dùng thuốc không rõ nguồn gốc. Thăm khám sớm tại cơ sở y tế uy tín giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bạn nên đến gặp bác sĩ ngay khi có một trong các biểu hiện của khối u ác tính kéo dài quá 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm. Đừng chờ đợi để xem có tự khỏi không vì thời gian chính là yếu tố quyết định trong việc điều trị thành công.

• Hạch hoặc khối bất thường tồn tại hơn từ hai đến bốn tuần.
• Đau không rõ nguyên nhân kéo dài hoặc đau nhiều về đêm.
• Chảy máu bất thường dù chỉ một lần.
• Vết loét không lành.
• Nốt ruồi thay đổi hình thái.
• Sụt cân nhanh không rõ lý do.

Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng thông qua thăm khám lâm sàng, siêu âm, xét nghiệm máu, sinh thiết hoặc chụp cắt lớp để đưa ra kết luận chính xác.

Cách phòng ngừa các biểu hiện của khối u ác tính từ sớm

Dù chưa có cách ngăn chặn 100% sự xuất hiện của khối u ác tính, bạn hoàn toàn có thể giảm đáng kể nguy cơ bằng lối sống lành mạnh mỗi ngày.

• Trước hết hãy duy trì chế độ ăn nhiều rau xanh và trái cây, hạn chế thịt đỏ, thực phẩm nướng than và thức ăn chế biến sẵn. Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia là hai yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ mắc nhiều loại ung thư.
• Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, duy trì cân nặng hợp lý và bảo vệ da khỏi ánh nắng bằng kem chống nắng hoặc áo dài tay khi ra ngoài là những thói quen hữu ích.
• Khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ung thư đúng độ tuổi như nội soi dạ dày, chụp X quang phổi, siêu âm vú, xét nghiệm tế bào cổ tử cung hay xét nghiệm PSA giúp phát hiện sớm bất thường.

Nếu gia đình có người từng mắc ung thư, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn lịch theo dõi phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về biểu hiện của khối u ác tính

Khối u ác tính có phải là ung thư không?

Đúng vậy. Khối u ác tính chính là tên gọi khác của ung thư. Khác với khối u lành tính chỉ phát triển tại chỗ và không xâm lấn, khối u ác tính có khả năng xâm lấn mô xung quanh và di căn xa đến các cơ quan khác, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Có phải biểu hiện của khối u ác tính đều giống nhau ở mọi người không?

Không. Mỗi người có thể gặp những triệu chứng hoàn toàn khác nhau tùy thuộc vào vị trí khối u, giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe tổng thể. Có người đau đớn dữ dội ngay từ giai đoạn đầu, có người lại không có bất kỳ dấu hiệu nào cho đến giai đoạn muộn.

Cơn đau của khối u ác tính cảm giác như thế nào?

Cơn đau thường âm ỉ, kéo dài, tăng dần theo thời gian và ít đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường. Đau có thể xuất hiện ở một vị trí cố định hoặc lan tỏa, thường nặng hơn vào ban đêm. Tuy nhiên, ở giai đoạn rất sớm, nhiều khối u ác tính hoàn toàn không gây đau, khiến người bệnh rất dễ chủ quan.

U ác tính có đau không?

Không phải lúc nào cũng đau. Rất nhiều khối u ác tính giai đoạn đầu phát triển âm thầm không gây đau đớn gì. Chỉ khi khối u lớn lên, chèn ép dây thần kinh, xâm lấn vào xương hoặc di căn thì cơn đau mới xuất hiện. Chính vì vậy, việc chờ đợi đến khi có đau mới đi khám là một sai lầm nguy hiểm.

Trên đây là thông tin về dấu hiệu nhận biết biểu hiện của khối u ác tính và cách phòng ngừa mà bạn có thể tham khảo. Biểu hiện của khối u ác tính thường xuất hiện thầm lặng nhưng luôn có những tín hiệu cảnh báo nếu bạn lắng nghe cơ thể. Hãy duy trì lối sống lành mạnh, theo dõi sức khỏe thường xuyên và đi khám khi có bất thường.