Những cách điều trị suy tim hiệu quả được áp dụng hiện nay

Suy tim là hậu quả của nhiều bệnh lý tim mạch mạn tính, gây suy giảm khả năng bơm máu và làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống. Đây là tình trạng tiến triển âm thầm, thường chỉ được phát hiện khi các triệu chứng đã rõ rệt như khó thở, phù chân hay mệt khi gắng sức. Nhờ sự phát triển của y học hiện đại, hướng xử lý tình trạng suy tim hiện nay đã toàn diện hơn, từ chẩn đoán, điều trị đến chăm sóc lâu dài, giúp người bệnh có thể sống ổn định và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Tổng quan về điều trị suy tim 

Trong bất kỳ giai đoạn nào của suy tim, việc xây dựng mục tiêu và tuân thủ nguyên tắc điều trị là nền tảng giúp gia tăng hiệu quả can thiệp. Những nguyên tắc này định hướng cho bác sĩ và bệnh nhân trong cả ngắn hạn và dài hạn.

Mục tiêu chính của điều trị là giảm triệu chứng, ngăn tiến triển bệnh, hạn chế nhập viện và kéo dài tuổi thọ. Điều trị bao gồm biện pháp không dùng thuốc, dùng thuốc và can thiệp - phẫu thuật. Nguyên tắc chung gồm:

• Loại bỏ yếu tố nguy cơ gây bệnh;
• Điều trị nguyên nhân gây suy tim;
• Kiểm soát triệu chứng và tình trạng ứ dịch;
• Cải thiện khả năng co bóp cơ tim.

Suy tim được phân mức theo NYHA từ độ I đến IV. Ở độ I - II, hướng can thiệp thường tập trung vào kiểm soát yếu tố nguy cơ, kết hợp điều chỉnh lối sống và thuốc. Độ III - IV, bác sĩ điều trị cần phối hợp đa phương thức, bao gồm thuốc chuyên sâu, thiết bị hỗ trợ hoặc can thiệp phẫu thuật.

Trong suy tim cấp, điều trị phải được thực hiện sớm, trong vòng 60 - 120 phút từ khi nhập viện, đồng thời xác định nhanh nguyên nhân và điều chỉnh phác đồ dựa trên biểu hiện lâm sàng.

Phương pháp chẩn đoán hỗ trợ trong điều trị tình trạng suy tim

Trước khi tiến hành điều trị, việc đánh giá chính xác mức độ tổn thương tim là điều bắt buộc. Các phương tiện cận lâm sàng sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân, mức độ suy giảm và lựa chọn phương pháp phù hợp nhất.

Các kỹ thuật được sử dụng bao gồm:

• Xét nghiệm máu: Giúp đánh giá đường huyết, chức năng thận - gan, điện giải, TSH, và NT-proBNP - một chỉ điểm quan trọng trong chẩn đoán và theo dõi điều trị.
• X-quang ngực: Nhận biết tim to, sung huyết phổi, tràn dịch màng phổi.
• Điện tâm đồ (ECG): Ghi lại hoạt động điện của tim, phát hiện rối loạn nhịp, thiếu máu cơ tim; có thể kết hợp Holter ECG 24 giờ để tìm bất thường khó phát hiện.
• Siêu âm tim: Đánh giá cấu trúc tim, van tim, chức năng co bóp và phân suất tống máu (EF).
• Nghiệm pháp gắng sức: Kiểm tra phản ứng của tim khi tăng hoạt động, phát hiện thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp.
• Chụp CT tim: Cho phép quan sát giải phẫu tim ở dạng 2D - 3D, hữu ích trong bệnh mạch vành và cấu trúc tim phức tạp.
• Cộng hưởng từ tim (MRI): Đánh giá viêm cơ tim, bệnh cơ tim thâm nhiễm, mức độ xơ hóa, tiên lượng nguy cơ đột tử.
• Chụp mạch vành: Phương pháp xâm lấn đánh giá trực tiếp động mạch nuôi tim.
• Sinh thiết cơ tim: Giúp xác định các bệnh lý cơ tim hiếm gặp.

9 cách điều trị tình trạng suy tim phổ biến theo hướng dẫn chung

Các biện pháp can thiệp tùy thuộc nguyên nhân và mức độ nặng nhưng đa phần người bệnh được điều trị kết hợp giữa thay đổi lối sống, sử dụng thuốc và các thủ thuật can thiệp.

Thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống là nền tảng cơ bản và bắt buộc trong mọi cấp độ bệnh. Đây là giải pháp không tốn kém nhưng có tác dụng bền vững, giúp giảm tải cho tim và cải thiện triệu chứng đáng kể.

Bệnh nhân được khuyến nghị:

• Ăn uống khoa học, hạn chế chất béo bão hòa và giảm muối (<2g/ngày), hạn chế nước ở suy tim độ 3 - 4.
• Duy trì cân nặng lý tưởng, giảm cân nếu bị béo phì.
• Ngừng hút thuốc và tránh khói thuốc.
• Hạn chế rượu, bia.
• Vận động nhẹ mỗi ngày theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Kiểm soát bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu.
• Ngủ đủ giấc, giảm stress.

Dùng thuốc điều trị

Thuốc đóng vai trò cốt lõi trong điều trị nội khoa, giúp cải thiện chức năng tim, giảm triệu chứng và kéo dài thời gian sống. Bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc tùy thuộc tình trạng từng bệnh nhân. Các nhóm thuốc được sử dụng hiện nay gồm:

• ACEi hoặc ARB: Giúp giãn mạch, giảm áp lực cho tim.
• ARNI: Ưu tiên hàng đầu trong suy tim phân suất tống máu giảm.
• Thuốc chẹn beta: Giảm nhịp tim, cải thiện chức năng tim và giảm đột tử.
• Lợi tiểu: Kiểm soát ứ dịch, giảm khó thở và phù.
• Kháng aldosterone: Kéo dài thời gian sống ở bệnh nhân suy tim nặng.
• SGLT2i: Cải thiện tiên lượng ở cả bệnh nhân có hoặc không mắc tiểu đường, là nhóm thuốc mới có hiệu quả cao.

Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành

Áp dụng cho bệnh nhân suy tim do hẹp mạch vành không đặt stent được. Thủ thuật tạo đường dẫn máu mới giúp cải thiện triệu chứng, giảm tái phát nhồi máu và giảm tử vong.

Sửa van tim

Khi van tim bị hở hoặc hẹp gây ảnh hưởng chức năng tim, bác sĩ có thể sửa van để khôi phục hoạt động bình thường mà không phải thay bằng van nhân tạo.

Thay van tim

Biện pháp này được áp dụng khi van bị tổn thương nặng. Các loại van gồm van cơ học, sinh học và tự thân. Lựa chọn van phụ thuộc vào tuổi, bệnh nền và khả năng dùng thuốc chống đông.

Máy khử rung tim cấy ghép (ICD)

Thiết bị này theo dõi nhịp tim liên tục. Khi phát hiện loạn nhịp nguy hiểm, ICD tạo cú sốc điện giúp tim trở lại nhịp bình thường, phòng ngừa đột tử.

Liệu pháp tái đồng bộ tim (CRT)

Dành cho người bệnh có rối loạn dẫn truyền trong tim khiến hai thất co bóp không đồng bộ. CRT giúp cải thiện co bóp, giảm triệu chứng và nâng cao chất lượng sống.

Thiết bị hỗ trợ tâm thất (VAD)

VAD hoạt động như máy bơm hỗ trợ, giúp duy trì tuần hoàn cho bệnh nhân suy tim giai đoạn cuối hoặc sốc tim, thường được dùng trong thời gian chờ ghép tim.

Ghép tim

Là lựa chọn cuối cùng khi mọi biện pháp khác không còn hiệu quả. Dù mang lại kết quả tốt, người bệnh có thể phải chờ đợi thời gian dài để có tim phù hợp và cần theo dõi suốt đời sau ghép.

Nguyên tắc điều trị tình trạng suy tim cấp và mạn

Điều trị tình trạng suy tim muốn hiệu quả cần tuân thủ những nguyên tắc rõ ràng cho từng giai đoạn bệnh. Suy tim mạn tính đòi hỏi kiểm soát lâu dài và tối ưu hoá thuốc, trong khi suy tim cấp là tình trạng khẩn cấp cần xử trí ngay để bảo toàn tính mạng. Việc nắm vững các nguyên tắc điều trị cho từng thể bệnh giúp bác sĩ đưa ra phác đồ phù hợp, hạn chế biến chứng và cải thiện thời gian sống cho người bệnh.

Nguyên tắc điều trị tình trạng suy tim mạn tính

Người bệnh cần được duy trì điều trị liên tục, đúng phác đồ, kết hợp kiểm soát yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn lipid máu. Mọi can thiệp đều hướng tới giảm triệu chứng, nâng cao chất lượng sống và phòng ngừa nhập viện. Việc tư vấn, hướng dẫn người bệnh về theo dõi cân nặng, phù, khó thở và tuân thủ điều trị là hết sức quan trọng.

Nguyên tắc xử trí suy tim cấp cứu

Suy tim cấp đòi hỏi can thiệp ngay để đảm bảo thông khí và tuần hoàn. Trong 60 - 120 phút đầu, bác sĩ phải xác định nguyên nhân, xử trí oxy, lợi tiểu, giãn mạch hoặc thuốc vận mạch tùy tình trạng huyết động. Theo dõi sát và điều chỉnh phác đồ sẽ giúp ngăn ngừa biến chứng đe dọa tính mạng.

Chăm sóc bệnh nhân sau điều trị tại nhà

Bệnh nhân suy tim hồi phục sau điều trị không chỉ phụ thuộc vào thuốc mà còn nằm ở cách chăm sóc hàng ngày. Lối sống, dinh dưỡng, luyện tập và việc tuân thủ theo dõi đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát triệu chứng và ngăn tái phát đợt cấp. Người bệnh và gia đình cần nắm rõ các nguyên tắc chăm sóc tại nhà để giữ cho tim hoạt động ổn định và duy trì chất lượng cuộc sống.

Dinh dưỡng

Người bệnh cần ăn nhạt, hạn chế chất béo bão hòa, tăng rau xanh, cá, trái cây tươi. Ở suy tim nặng, lượng nước đưa vào cần được theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tập luyện

Hoạt động thể lực mức nhẹ đến trung bình như đi bộ, đạp xe chậm, tập thở. Tránh gắng sức đột ngột.

Kiểm soát thuốc

Uống thuốc đúng giờ, không tự ý bỏ thuốc khi thấy triệu chứng được cải thiện. Lưu ý bệnh nhân cần thông báo ngay cho bác sĩ nếu có triệu chứng chóng mặt, tăng phù, khó thở hoặc đau ngực.

Các dấu hiệu cần đi khám ngay:

• Sụt cân hoặc tăng cân nhanh vài ngày;
• Khó thở lúc nghỉ;
• Phù chân tăng, bụng to nhanh;
• Tim đập nhanh, choáng váng hoặc ngất.

Điều trị suy tim là một hành trình dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và người bệnh, kết hợp thuốc, thay đổi lối sống, can thiệp chuyên sâu và theo dõi định kỳ. Việc hiểu rõ từng phương pháp điều trị, nắm vững nguyên tắc xử trí và duy trì chăm sóc tại nhà đúng cách sẽ giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống, giảm nguy cơ nhập viện và kéo dài tuổi thọ. Suy tim không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị. Chủ động thăm khám, điều chỉnh lối sống và theo dõi sức khỏe thường xuyên chính là chìa khóa giúp người bệnh sống khỏe hơn mỗi ngày.