Tán sỏi bàng quang là gì? Khi nào cần tán sỏi bàng quang?

Sỏi bàng quang có thể gây đau, tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc tái phát viêm đường tiểu nếu không được xử lý đúng cách. Tán sỏi bàng quang giúp loại bỏ nhanh sỏi, giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Hiểu rõ quy trình tán sỏi, nguyên nhân gây sỏi và cách chăm sóc sau thủ thuật giúp người bệnh chủ động hơn trong điều trị và phòng ngừa lâu dài.

Tán sỏi bàng quang là gì? 

Tán sỏi bàng quang là kỹ thuật sử dụng năng lượng sóng hoặc laser để phá vỡ sỏi thành mảnh nhỏ, sau đó đưa ra ngoài qua đường tiểu tự nhiên hoặc nội soi. Phương pháp này ít xâm lấn và khả năng hồi phục nhanh. Bác sĩ chỉ định tán sỏi bàng quang khi sỏi gây đau kéo dài, tiểu máu, tiểu khó hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiểu.

Các phương pháp tán sỏi bàng quang phổ biến

Có nhiều cách để thực hiện tán sỏi bàng quang, tùy thuộc vào kích thước sỏi và tình trạng giải phẫu của người bệnh. Các kỹ thuật hiện đại chủ yếu là nội soi:

• Tán sỏi nội soi ngược dòng: Đây là phương pháp phổ biến nhất. Bác sĩ sẽ tiến hành đưa ống nội soi qua niệu đạo vào bàng quang và sử dụng laser để phá sỏi. Kỹ thuật này ít xâm lấn, không cần rạch da, hồi phục nhanh. Công cụ thường dùng là Laser Holmium YAG giúp phá vỡ sỏi thành các mảnh rất nhỏ.
• Tán sỏi qua da: Với sỏi lớn hoặc ở vị trí đặc biệt. Nó được thực hiện bằng cách tạo một đường nhỏ ở vùng bụng dưới để tiếp cận trực tiếp bàng quang. Nó cho phép bác sĩ sử dụng các thiết bị lớn hơn để phá vỡ và hút sỏi.

Khi nào cần tán sỏi bàng quang?

Bác sĩ thường chỉ định tán sỏi bàng quang khi sỏi gây triệu chứng rõ rệt hoặc làm cản trở dòng tiểu. Các chỉ định điển hình bao gồm:

• Sỏi gây đau kéo dài: Đau quặn vùng bụng dưới, đau vùng chậu liên tục.
• Tiểu máu và tiểu buốt: Tiểu buốt liên tục hoặc tiểu ra máu là những dấu hiệu điển hình.
• Cản trở dòng tiểu: Gây tiểu khó, bí tiểu, hoặc cảm giác tiểu không hết.
• Nhiễm trùng tái phát: Sỏi làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiểu kéo dài, không đáp ứng với điều trị kháng sinh.
• Kích thước lớn: Sỏi có kích thước lớn, không thể tự đào thải qua đường tiểu tự nhiên.

Nếu sỏi không được xử lý, nước tiểu ứ đọng có thể dẫn đến viêm bàng quang mãn tính, rò rỉ nước tiểu, hoặc suy thận do nhiễm trùng ngược dòng. Bác sĩ sẽ đánh giá qua siêu âm, X-quang hoặc nội soi bàng quang trước khi quyết định tán sỏi.

Quy trình tán sỏi bàng quang

Quy trình tán sỏi bàng quang diễn ra theo các bước chuẩn mực để đảm bảo an toàn và hiệu quả tối đa. Toàn bộ quá trình chỉ kéo dài từ 30 đến 60 phút.

• Khám tổng quát và làm xét nghiệm để loại trừ chống chỉ định.
• Gây tê tủy sống hoặc gây mê toàn thân tùy trường hợp.
• Đưa ống nội soi qua niệu đạo vào bàng quang.
• Sử dụng laser hoặc sóng xung kích phá sỏi thành mảnh nhỏ.
• Hút mảnh sỏi hoặc để đào thải tự nhiên qua đường tiểu.

Người bệnh thường được theo dõi ngắn tại bệnh viện trước khi về nhà. Lợi ích lớn là ít đau, không để lại sẹo lớn và nhanh trở lại sinh hoạt bình thường sau vài ngày.

Vì sao sỏi bàng quang hình thành? 

Sỏi bàng quang hình thành khi nước tiểu ứ đọng lâu ngày, các khoáng chất kết tinh và tạo viên rắn. Cơ chế này phổ biến ở người có rối loạn dòng tiểu hoặc bệnh lý nền đường tiết niệu.

Nguyên nhân chính

Nguyên nhân chính dẫn đến sỏi bàng quang là tình trạng cản trở dòng tiểu:

• U xơ tuyến tiền liệt: Ở nam giới trung niên và lớn tuổi, u xơ tuyến tiền liệt làm phình to và chèn ép niệu đạo, khiến nước tiểu không thoát hết ra ngoài.
• Hẹp niệu đạo: Hẹp niệu đạo do chấn thương hoặc viêm mạn tính cũng tạo điều kiện cho nước tiểu ứ đọng.
• Bàng quang thần kinh: Rối loạn chức năng thần kinh bàng quang do bệnh lý thần kinh, ví dụ như chấn thương tủy sống, tiểu đường, hoặc đột quỵ…, làm bàng quang mất khả năng co bóp hoàn toàn.

Yếu tố nguy cơ khác

• Nhiễm trùng đường tiểu kéo dài: Nhiễm trùng làm thay đổi độ pH của nước tiểu, thúc đẩy quá trình kết tinh và tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và khoáng chất bám dính.
• Dị vật trong bàng quang: Ví dụ như ống thông tiểu lâu ngày hoặc chỉ khâu phẫu thuật bị đứt, trở thành nhân để các tinh thể kết tủa.
• Chế độ ăn và sinh hoạt: Người uống ít nước khiến nước tiểu đậm đặc. Chế độ ăn nhiều muối, protein động vật hoặc ít vận động cũng làm tăng nồng độ chất gây sỏi trong nước tiểu.
• Đặc điểm dân số: Nam giới trên 50 tuổi dễ gặp hơn do phì đại tuyến tiền liệt phổ biến ở độ tuổi này.

Lợi ích, rủi ro và cách chăm sóc sau khi tán sỏi bàng quang

Tán sỏi bàng quang mang lại lợi ích rõ rệt trong việc loại bỏ sỏi nhanh chóng và giảm triệu chứng khó chịu kéo dài.

Lợi ích nổi bật

• Giảm triệu chứng: Người bệnh hết cảm giác đau quặn, tiểu buốt và nguy cơ nhiễm trùng giảm đáng kể sau thủ thuật.
• Phòng ngừa biến chứng: Phương pháp này ngăn ngừa biến chứng như viêm bàng quang mạn tính hoặc tổn thương thận do ứ nước tiểu.
• Hồi phục nhanh: Hầu hết người bệnh có thể xuất viện trong ngày và trở lại công việc nhẹ nhàng sau từ 2 đến 3 ngày. Phương pháp này không để lại vết mổ lớn, giảm nguy cơ nhiễm trùng và thời gian nằm viện.

Rủi ro tiềm ẩn

Tán sỏi bàng quang cũng tiềm ẩn một số rủi ro nhẹ mà người bệnh cần biết để theo dõi:

• Phản ứng bình thường: Tiểu buốt hoặc tiểu máu trong từ 1 đến 2 ngày đầu là phản ứng bình thường do niêm mạc bàng quang bị kích thích.
• Nhiễm trùng: Một số trường hợp có thể bị nhiễm trùng nếu không vệ sinh đúng cách hoặc không uống đủ nước.
• Rủi ro hiếm gặp: Rủi ro nghiêm trọng như thủng bàng quang rất hiếm gặp khi thực hiện tại cơ sở uy tín.

Chăm sóc sau tán sỏi bàng quang

Chăm sóc sau tán sỏi bàng quang đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục:

• Uống nhiều nước từ 2 đến 3 lít mỗi ngày.
• Vận động nhẹ nhàng như đi bộ, tránh nâng vật nặng trong tuần đầu.
• Không nhịn tiểu để tránh ứ đọng nước tiểu.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như sốt, đau bụng dữ dội, tiểu khó.
• Tái khám đúng lịch để bác sĩ đánh giá kết quả.

Trên đây là lời giải đáp cho thắc mắc tán sỏi bàng quang là gì mà bạn có thể tham khảo. Kỹ thuật này giúp giảm đau nhanh, ngăn ngừa biến chứng và hồi phục trong thời gian ngắn. Việc phát hiện sớm triệu chứng và chăm sóc đúng cách sau thủ thuật đóng vai trò then chốt trong thành công điều trị.