Viêm gan nào nguy hiểm nhất? 5 loại viêm gan phổ biến hiện nay

Viêm gan là bệnh lý phổ biến có thể gặp ở mọi lứa tuổi và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện, điều trị sớm. Mỗi loại viêm gan có mức độ ảnh hưởng khác nhau đến sức khỏe gan và toàn cơ thể. Cùng tìm hiểu các thông tin cơ bản về viêm gan virus để chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm.

Viêm gan nào nguy hiểm nhất?

Trong 5 loại viêm gan do virus (A, B, C, D, E), viêm gan B và viêm gan C được đánh giá là nguy hiểm nhất xét về nguy cơ tiến triển mạn tính và biến chứng lâu dài, như xơ gan và ung thư gan nguyên phát nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Viêm gan B (HBV) lây truyền qua máu, dịch cơ thể, quan hệ tình dục không an toàn và từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở. Ở người trưởng thành, khoảng 5 - 10% trường hợp nhiễm HBV sẽ tiến triển thành viêm gan B mạn tính, trong khi nếu nhiễm virus từ giai đoạn sơ sinh hoặc sớm trong đời, nguy cơ mạn tính có thể lên tới 90%.

Viêm gan C (HCV) chủ yếu lây qua đường máu. Bệnh thường gặp ở những người có tiếp xúc với máu nhiễm virus, chẳng hạn như dùng chung kim tiêm, truyền máu không an toàn, hoặc xăm hình, thủ thuật y tế không đảm bảo vô trùng. Hiện nay, chưa có vắc xin phòng ngừa HCV, khiến việc kiểm soát và phòng bệnh gặp nhiều khó khăn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2024), viêm gan virus nói chung gây ra khoảng 1,3 triệu ca tử vong mỗi năm, chủ yếu do các biến chứng mạn tính như xơ gan và ung thư gan, trong đó viêm gan B và C chiếm phần lớn.Điều này cho thấy viêm gan virus (đặc biệt là B và C) đang là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu.

Phân loại 5 loại viêm gan thường gặp và mức độ nguy hiểm

Viêm gan virus là nhóm bệnh do 5 loại virus chính gây ra: A, B, C, D và E. Mỗi loại có đường lây truyền, cách tiến triển và mức độ nguy hiểm khác nhau. Dưới đây là thông tin tổng quan giúp bạn dễ hiểu hơn về từng loại.

Viêm gan A

Viêm gan A lây qua đường tiêu hóa, chủ yếu do ăn uống thực phẩm hoặc nước bị nhiễm virus HAV. Bệnh thường diễn tiến cấp tính, có thể tự khỏi sau vài tuần và không để lại biến chứng lâu dài. Tuy nhiên, với người lớn tuổi hoặc có bệnh gan nền, viêm gan A có thể gây suy gan cấp, cần được theo dõi sát.

Điểm tích cực là hiện đã có vắc xin phòng ngừa viêm gan A hiệu quả, giúp kiểm soát bệnh tốt trong cộng đồng.

Viêm gan B

Viêm gan B là một trong những loại viêm gan phổ biến và dễ lây nhất. Virus HBV có thể lây qua máu, quan hệ tình dục không an toàn và từ mẹ sang con. Nhiều người nhiễm HBV không có triệu chứng rõ ràng, nhưng bệnh có thể âm thầm tiến triển thành viêm gan mạn, xơ gan, ung thư gan, hoặc suy gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Trong giai đoạn cấp tính, phần lớn người nhiễm không có biểu hiện rõ ràng. Một số trường hợp có thể xuất hiện các dấu hiệu như sốt nhẹ, cảm giác mệt mỏi kéo dài, ăn không ngon, buồn nôn, vàng da, vàng mắt hoặc nước tiểu sẫm màu. Những triệu chứng này thường dễ nhận biết hơn ở người trưởng thành, trong khi trẻ nhỏ hoặc người có hệ miễn dịch yếu thường không biểu hiện triệu chứng dù vẫn mang virus.

Tiêm vắc xin viêm gan B là biện pháp phòng ngừa hiệu quả, giúp bảo vệ cơ thể khỏi virus và giảm nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan, ung thư gan. Vắc xin này được khuyến cáo tiêm cho cả người lớn và trẻ em, đặc biệt là những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm cao.

Viêm gan C

Viêm gan C do virus HCV gây ra, chủ yếu lây qua đường máu như truyền máu, dùng chung kim tiêm hoặc thủ thuật y tế không vô trùng. Hiện vẫn chưa có vắc xin phòng bệnh.

Giai đoạn cấp tính (dưới 6 tháng) thường không có triệu chứng rõ ràng, chỉ một số người có thể thấy mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn hoặc vàng da nhẹ. Nếu bệnh kéo dài trên 6 tháng sẽ trở thành mạn tính, có thể dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan sau nhiều năm mà không có dấu hiệu sớm.

Ước tính có khoảng 75 - 85% người nhiễm virus viêm gan C sẽ tiến triển thành mạn tính nếu không được điều trị. Trong số này, khoảng 15 - 30% có nguy cơ bị xơ gan sau 20 năm. Tin vui là hiện nay đã có thuốc kháng virus đặc hiệu, có thể giúp chữa khỏi tới 95% trường hợp. Tuy nhiên, chi phí điều trị vẫn là rào cản với nhiều người, đặc biệt tại các quốc gia có thu nhập thấp.

Viêm gan D

Viêm gan D là dạng đặc biệt vì chỉ xuất hiện khi người bệnh đã nhiễm viêm gan B. Virus HDV cần HBV để tồn tại và phát triển trong cơ thể. Người đồng nhiễm cả HBV và HDV có nguy cơ cao hơn bị xơ gan, suy gan hoặc các biến chứng nặng khác so với chỉ nhiễm HBV đơn thuần.

Khi nhiễm cả HBV và HDV, bệnh thường tiến triển nhanh và nặng hơn, làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan. Triệu chứng thường giống các loại viêm gan khác như mệt mỏi, vàng da, buồn nôn nên rất dễ bỏ qua.

Hiện chưa có vắc xin ngừa HDV, nhưng tiêm phòng viêm gan B có thể giúp phòng luôn nguy cơ này. Bên cạnh đó, giữ lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ là cách tốt nhất để bảo vệ gan.

Viêm gan E

Viêm gan virus E là bệnh do virus HEV gây ra, chủ yếu lây qua đường tiêu hóa, thường gặp ở những nơi có điều kiện vệ sinh kém hoặc nguồn nước bị ô nhiễm. Phần lớn trường hợp mắc bệnh ở thể cấp tính và có thể tự khỏi mà không cần điều trị đặc hiệu.

Triệu chứng viêm gan E thường không rõ ràng, nhiều người gần như không có biểu hiện lâm sàng. Một số có thể xuất hiện vàng da, ngứa, sốt nhẹ, mệt mỏi, buồn nôn hoặc chán ăn. Tuy nhiên, bệnh có thể nguy hiểm với phụ nữ mang thai, đặc biệt trong giai đoạn cuối thai kỳ.

Hiện chưa có vắc xin phòng viêm gan E, vì vậy để phòng bệnh, điều quan trọng là giữ vệ sinh ăn uống và cá nhân thật tốt. Hãy đảm bảo ăn chín, uống sôi, chọn thực phẩm và nguồn nước an toàn. Đồng thời, luôn rửa tay sạch trước khi ăn, khi chế biến thực phẩm và sau khi đi vệ sinh.

Vì sao viêm gan B và C nguy hiểm hơn các loại khác?

Để hiểu lý do viêm gan B và C được xếp vào nhóm nguy hiểm nhất, cần xem xét các yếu tố sau:

• Gây tổn thương gan kéo dài: Cả hai loại virus có thể tồn tại nhiều năm trong cơ thể mà không gây triệu chứng rõ ràng, dẫn đến xơ gan và ung thư gan về sau.
• Khó phát hiện sớm: Người bệnh thường chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng như mệt mỏi kéo dài, vàng da, chán ăn hoặc men gan tăng cao.
• Không có vắc xin phòng HCV: Đây là lý do khiến viêm gan C vẫn là gánh nặng y tế lớn trên toàn cầu.
• Khó điều trị triệt để: Viêm gan B có thể được kiểm soát bằng thuốc kháng virus, nhưng chưa thể loại bỏ hoàn toàn virus ra khỏi cơ thể.
• Lây truyền cao: Cả HBV và HCV đều có thể lây qua máu, dịch cơ thể, dụng cụ y tế không vô trùng hoặc quan hệ tình dục không an toàn.

Viêm gan B và C được coi là nguy hiểm nhất vì có khả năng trở thành mạn tính, gây ra nhiều biến chứng nặng như xơ gan và ung thư gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Chính sự âm thầm, kéo dài và biến chứng nặng nề khiến hai loại viêm gan này trở thành “kẻ giết người thầm lặng” trong các bệnh truyền nhiễm.

Ngược lại, viêm gan A và E thường là bệnh cấp tính, ít để lại hậu quả lâu dài, trừ những trường hợp đặc biệt như người suy giảm miễn dịch hoặc phụ nữ mang thai. Viêm gan D chỉ xảy ra ở người đã nhiễm viêm gan B, và khi đồng nhiễm, bệnh thường diễn tiến nặng hơn rõ rệt, với nguy cơ xơ gan và suy gan cao hơn so với nhiễm HBV đơn thuần.

Cách phòng ngừa và tầm soát các loại viêm gan

Phòng bệnh luôn là cách hiệu quả và tiết kiệm nhất để bảo vệ gan. Theo các chuyên gia y tế, bạn có thể thực hiện những biện pháp sau:

• Tiêm vắc xin phòng viêm gan: Tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ cho trẻ sơ sinh và người lớn chưa có miễn dịch. Vắc xin viêm gan A cũng được khuyến khích ở khu vực có nguy cơ cao.
• Khám tầm soát định kỳ: Những người có yếu tố nguy cơ như truyền máu, dùng chung kim tiêm, xăm mình, hoặc quan hệ tình dục không an toàn nên xét nghiệm HBsAg và Anti-HCV định kỳ.
• Giữ vệ sinh ăn uống: Ăn chín, uống sôi, rửa tay sạch trước khi ăn để ngăn viêm gan A và E.
• Tránh dùng chung vật dụng cá nhân: Không dùng dao cạo, bàn chải răng hoặc dụng cụ dính máu với người khác.
• Hạn chế rượu bia và thuốc độc gan: Uống nhiều rượu bia hoặc tự ý dùng thuốc có thể làm gan suy yếu nhanh hơn nếu đang nhiễm virus.

Khi nào cần đi khám bác sĩ chuyên khoa gan mật?

Không ít người chủ quan khi thấy mình chỉ mệt mỏi, vàng da nhẹ hoặc chán ăn. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của viêm gan virus. Hãy đến khám bác sĩ chuyên khoa khi có các biểu hiện sau:

• Vàng da, vàng mắt;
• Nước tiểu sậm màu, phân nhạt màu;
• Mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân;
• Đau tức hạ sườn phải hoặc vùng gan;
• Có tiền sử tiếp xúc nguồn bệnh như truyền máu, tiêm chích hoặc quan hệ không an toàn.

Khám chuyên khoa không chỉ giúp xác định chính xác nguyên nhân mà còn giúp bác sĩ đánh giá chức năng gan và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Việc điều trị kịp thời sẽ giúp ngăn bệnh tiến triển sang các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hay ung thư gan.

Tóm lại, trong các loại viêm gan do virus, viêm gan nào nguy hiểm nhất chính là B và viêm gan C, đây là hai thể bệnh nguy hiểm nhất vì có khả năng tiến triển mạn tính, gây xơ gan và ung thư gan nếu không được điều trị sớm. Chủ động tiêm phòng, khám tầm soát định kỳ và giữ lối sống lành mạnh chính là chìa khóa bảo vệ gan khỏe mạnh và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Xem thêm:

• Viêm gan A và B​ bệnh nào nguy hiểm hơn?

• 8 dấu hiệu gan không tốt thường gặp để bảo vệ sức khỏe

• Viêm gan cấp tính có lây không? Nguyên nhân và cách phòng ngừa