Bong gân đầu gối: Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và khi nào cần đi khám

Đầu gối là một trong những khớp lớn và quan trọng nhất của cơ thể, đảm nhiệm vai trò nâng đỡ trọng lượng và giúp con người di chuyển linh hoạt. Chính vì phải hoạt động thường xuyên nên khớp gối rất dễ bị tổn thương khi có tác động mạnh hoặc vận động sai tư thế. Trong số các chấn thương thường gặp, bong gân đầu gối là tình trạng phổ biến nhưng không phải ai cũng hiểu đúng để xử trí kịp thời và an toàn.

Bong gân đầu gối là gì? 

Bong gân đầu gối là tình trạng các dây chằng quanh khớp gối bị kéo giãn quá mức hoặc bị rách do lực tác động đột ngột. Dây chằng có nhiệm vụ giữ cho khớp gối ổn định, giúp các cử động gập - duỗi và xoay diễn ra bình thường. Khi dây chằng bị tổn thương, khớp gối sẽ trở nên đau, sưng và vận động khó khăn hơn.

Về mức độ nguy hiểm, bong gân đầu gối không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Phần lớn các trường hợp bong gân nhẹ có thể hồi phục hoàn toàn sau một thời gian nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, với những trường hợp bong gân trung bình hoặc nặng, đặc biệt là rách dây chằng, người bệnh có thể gặp phải các vấn đề như đau kéo dài, lỏng khớp, giảm khả năng vận động hoặc tăng nguy cơ tái phát chấn thương.

Điều đáng lưu ý là nhiều người dễ nhầm lẫn bong gân đầu gối với các chấn thương nghiêm trọng hơn như trật khớp hoặc đứt dây chằng hoàn toàn. Việc phân biệt chính xác cần dựa trên thăm khám y tế và không nên tự chẩn đoán tại nhà nếu triệu chứng không thuyên giảm.

Nguyên nhân gây bong gân đầu gối thường gặp

Sau khi hiểu khái niệm bong gân đầu gối, việc xác định nguyên nhân giúp người đọc nhận diện các yếu tố nguy cơ trong sinh hoạt và chủ động phòng tránh. Trên thực tế, bong gân đầu gối có thể xảy ra trong nhiều tình huống quen thuộc hằng ngày, cụ thể:

Té ngã và tai nạn sinh hoạt

Té ngã là nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây bong gân đầu gối, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc khi di chuyển trên bề mặt trơn trượt. Chỉ một cú trượt chân hoặc tiếp đất sai tư thế cũng có thể khiến dây chằng quanh khớp gối bị kéo giãn đột ngột. Trong sinh hoạt hằng ngày, việc leo cầu thang, bước xuống bậc cao hoặc quay người quá nhanh cũng tiềm ẩn nguy cơ bong gân nếu không chú ý.

Chơi thể thao và vận động mạnh

Bong gân đầu gối thường gặp ở những người chơi thể thao như bóng đá, bóng rổ, cầu lông, chạy bộ hoặc các môn cần bật nhảy và đổi hướng liên tục. Các động tác xoay người nhanh, tiếp đất không đúng kỹ thuật hoặc va chạm với người khác có thể khiến khớp gối chịu lực quá mức. Nếu không khởi động kỹ hoặc tập luyện quá sức, nguy cơ bong gân đầu gối sẽ tăng cao.

Vận động sai tư thế hoặc mang vác nặng

Việc mang vác vật nặng, ngồi xổm đứng lên đột ngột hoặc vặn xoắn đầu gối sai tư thế cũng là nguyên nhân gây bong gân đầu gối. Tình trạng này thường gặp ở người lao động nặng hoặc những người ít vận động nhưng đột ngột thực hiện các hoạt động đòi hỏi sức lực lớn, khiến dây chằng không kịp thích nghi.

Dấu hiệu nhận biết bong gân đầu gối

Nhận biết sớm các dấu hiệu bong gân đầu gối giúp người bệnh có biện pháp xử trí kịp thời, hạn chế tổn thương nặng hơn. Các triệu chứng có thể xuất hiện ngay sau chấn thương hoặc tăng dần sau vài giờ. Cụ thể:

Đau và sưng vùng khớp gối

Đau là dấu hiệu thường gặp nhất khi bị bong gân đầu gối. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc đau nhói, tăng lên khi đứng, đi lại hoặc cử động khớp gối. Kèm theo đó là tình trạng sưng tại vùng gối do phản ứng viêm và tổn thương mô mềm xung quanh. Mức độ đau và sưng thường phản ánh phần nào mức độ bong gân.

Hạn chế vận động và cứng khớp

Khi dây chằng bị tổn thương, khớp gối sẽ trở nên kém linh hoạt hơn. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi gập hoặc duỗi thẳng chân, cảm giác cứng khớp rõ rệt, đặc biệt sau khi nghỉ ngơi. Trong một số trường hợp, việc vận động mạnh có thể khiến cơn đau tăng lên đáng kể, buộc người bệnh phải hạn chế di chuyển.

Cảm giác lỏng khớp hoặc không vững

Ở những trường hợp bong gân đầu gối mức độ trung bình đến nặng, người bệnh có thể cảm thấy khớp gối không vững, dễ khuỵu xuống khi đứng hoặc đi lại. Đây là dấu hiệu cho thấy dây chằng bị tổn thương nhiều hơn và khớp gối mất đi sự ổn định vốn có. Triệu chứng này không nên xem nhẹ vì có thể liên quan đến rách dây chằng đầu gối.

Khi nào bong gân đầu gối cần đi khám?

Không phải tất cả các trường hợp bong gân đầu gối đều cần đi khám ngay, nhưng cũng không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo. Việc đi khám đúng thời điểm giúp chẩn đoán chính xác và tránh biến chứng về sau.

Đau nhiều, không thể đi lại bình thường

Nếu người bệnh bị đau dữ dội, không thể đứng hoặc đi lại, đây là dấu hiệu cho thấy tổn thương có thể ở mức độ nặng. Trong trường hợp này, việc cố gắng vận động hoặc tự điều trị tại nhà có thể khiến chấn thương trầm trọng hơn và kéo dài thời gian hồi phục.

Sưng to nhanh hoặc biến dạng khớp gối

Tình trạng sưng to nhanh, kèm theo biến dạng khớp gối hoặc bầm tím lan rộng là dấu hiệu bất thường. Đây có thể là biểu hiện của rách dây chằng hoặc tổn thương phối hợp khác. Người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá và xử trí phù hợp.

Đau kéo dài không thuyên giảm

Nếu sau vài ngày nghỉ ngơi và chăm sóc tại nhà mà cơn đau bong gân đầu gối không giảm, thậm chí có xu hướng tăng lên, người bệnh không nên tiếp tục tự theo dõi. Đau kéo dài có thể khiến khớp gối yếu dần và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Xử trí ban đầu và phòng ngừa bong gân đầu gối

Bên cạnh việc nhận biết và đi khám khi cần thiết, xử trí ban đầu đúng cách và phòng ngừa tái phát đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục và bảo vệ khớp gối lâu dài.

Cách xử trí ban đầu khi bị bong gân đầu gối

Khi nghi ngờ bị bong gân đầu gối, người bệnh nên ngừng ngay các hoạt động gây đau và cho khớp gối nghỉ ngơi. Việc chườm lạnh trong 15 - 20 phút mỗi lần giúp giảm sưng và đau hiệu quả. Có thể băng ép nhẹ để hỗ trợ khớp gối, đồng thời kê cao chân khi nằm nghỉ để hạn chế phù nề. Cần tránh xoa bóp mạnh hoặc chườm nóng trong giai đoạn đầu vì có thể làm tình trạng viêm nặng hơn.

Phòng ngừa bong gân đầu gối hiệu quả

Để phòng ngừa bong gân đầu gối, mỗi người nên chú ý khởi động kỹ trước khi vận động hoặc chơi thể thao. Việc duy trì cân nặng hợp lý, tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp gối và sử dụng giày dép phù hợp cũng giúp giảm nguy cơ chấn thương. Ngoài ra, cần cẩn thận khi di chuyển trên bề mặt trơn trượt và tránh các động tác vặn xoắn khớp gối đột ngột.

Bong gân đầu gối là chấn thương phổ biến và đa số không quá nguy hiểm nếu được nhận biết sớm và xử trí đúng cách. Tuy nhiên, việc chủ quan hoặc điều trị không phù hợp có thể khiến tình trạng kéo dài và ảnh hưởng đến khả năng vận động về sau. Khi có dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ bong gân đầu gối mức độ nặng, người bệnh nên đi khám để được đánh giá chính xác và tư vấn hướng điều trị phù hợp, giúp bảo vệ khớp gối một cách an toàn và lâu dài.