Gãy trên lồi cầu xương cánh tay: Nguyên nhân, điều trị và phục hồi

Trong các chấn thương xương khớp, vùng khuỷu tay là khu vực khá phức tạp do tập trung nhiều mạch máu, dây thần kinh và khớp vận động quan trọng. Khi xảy ra tổn thương tại đây, đặc biệt là các dạng gãy xương gần khớp, nguy cơ biến chứng sẽ cao hơn so với những vị trí khác. Nhiều trường hợp ban đầu chỉ sưng đau nhẹ nhưng sau đó xuất hiện hạn chế vận động, biến dạng tay hoặc rối loạn cảm giác. Vì vậy, việc hiểu rõ bản chất chấn thương, dấu hiệu nhận biết, hướng điều trị và phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng vận động lâu dài cho người bệnh.

Gãy trên lồi cầu xương cánh tay là gì?

Đây là tình trạng gãy xương xảy ra ở đoạn xương cánh tay nằm ngay phía trên lồi cầu, sát khớp khuỷu. Vị trí này được xem là điểm yếu về mặt cơ học, đặc biệt ở trẻ em khi cấu trúc xương chưa hoàn thiện. Khi có lực tác động mạnh, xương dễ bị nứt hoặc gãy ngang qua vùng này.

Theo các chuyên gia y tế chỉnh hình, tổn thương trên lồi cầu chiếm tỷ lệ cao trong các chấn thương khuỷu tay ở trẻ nhỏ. Nguyên nhân phổ biến nhất là té ngã trong sinh hoạt hoặc khi vui chơi, vận động. Ở người lớn, chấn thương thường xuất hiện sau tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc ngã từ độ cao.

Vùng trên lồi cầu xương cánh tay nằm gần các cấu trúc quan trọng như động mạch cánh tay và các dây thần kinh chi phối vận động bàn tay. Chính vì vậy, khi xảy ra gãy xương tại đây, nguy cơ kèm theo tổn thương dây thần kinh hoặc mạch máu là khá cao. Đây cũng là lý do khiến dạng gãy này được đánh giá là cần theo dõi và điều trị cẩn trọng.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp

Để hiểu rõ vì sao chấn thương này dễ xảy ra, cần xem xét cả yếu tố cơ học và đặc điểm sinh lý của từng nhóm đối tượng. Cụ thể:

Nguyên nhân phổ biến ở trẻ em

Trẻ nhỏ thường hiếu động, dễ té ngã khi chạy nhảy, leo trèo hoặc chơi thể thao. Khi ngã, phản xạ tự nhiên là chống tay xuống đất, khiến toàn bộ lực dồn lên khuỷu tay và cánh tay. Lực này truyền ngược lên xương cánh tay, gây gãy tại vị trí yếu nhất là vùng trên lồi cầu. Ngoài ra, xương trẻ em còn mềm và chưa đạt độ chắc như người trưởng thành, làm tăng nguy cơ tổn thương.

Nguyên nhân ở người lớn

Ở người trưởng thành, xương đã cứng hơn nhưng lực chấn thương thường mạnh hơn. Tai nạn giao thông, ngã cao hoặc va đập trực tiếp vào khuỷu tay có thể gây gãy xương phức tạp, kèm theo tổn thương phần mềm. Các bệnh lý nền như loãng xương cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ gãy xương ngay cả khi chấn thương không quá mạnh.

Dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sau chấn thương giúp người bệnh được can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng. Dưới đây là dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm khi bị gãy trên lồi cầu ở cánh tay:

Triệu chứng lâm sàng thường gặp

Sau chấn thương, người bệnh thường cảm thấy đau nhiều vùng khuỷu tay, đau tăng khi cử động. Khu vực này nhanh chóng sưng nề, có thể bầm tím và biến dạng rõ rệt. Nhiều trường hợp không thể gập hoặc duỗi tay như bình thường. Với trẻ em, biểu hiện thường là khóc nhiều, không cho người khác chạm vào tay bị đau và không chịu sử dụng tay đó trong sinh hoạt.

Nguy cơ biến chứng nếu xử trí muộn

Nếu không được điều trị đúng cách, xương có thể liền lệch, gây biến dạng trục tay và hạn chế vận động lâu dài. Ngoài ra, tổn thương thần kinh có thể dẫn đến tê bì, yếu hoặc giảm cảm giác ở bàn tay. Theo chuyên gia y tế ghi nhận rằng biến chứng cứng khớp khuỷu là vấn đề thường gặp nếu phục hồi chức năng không được thực hiện đúng thời điểm và đúng phương pháp.

Các phương pháp điều trị hiện nay

Mục tiêu điều trị là đưa xương về đúng vị trí giải phẫu, bảo vệ mạch máu và thần kinh, đồng thời tạo điều kiện cho xương liền vững chắc. Cụ thể:

Điều trị bảo tồn

Phương pháp này thường được áp dụng cho các trường hợp gãy ít di lệch hoặc không di lệch. Sau khi đánh giá bằng hình ảnh như X-quang, CT… bác sĩ sẽ nắn chỉnh và cố định tay bằng bột hoặc nẹp trong thời gian phù hợp. Trong quá trình điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ để kiểm tra tình trạng liền xương và phát hiện sớm nguy cơ di lệch thứ phát.

Điều trị can thiệp chỉnh hình

Với những trường hợp gãy di lệch nhiều hoặc có dấu hiệu chèn ép mạch máu, thần kinh, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp chỉnh hình. Sau can thiệp, việc chăm sóc, theo dõi và tuân thủ hướng dẫn phục hồi đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo kết quả điều trị lâu dài.

Phục hồi chức năng và chăm sóc sau điều trị

Sau khi xương bắt đầu liền, phục hồi chức năng là giai đoạn không thể bỏ qua nhằm giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động bình thường. Cụ thể như sau:

Nguyên tắc phục hồi an toàn

Phục hồi cần được thực hiện theo lộ trình, bắt đầu từ các bài tập nhẹ nhàng, tăng dần biên độ vận động. Việc tập luyện quá sớm hoặc quá mức có thể gây đau, sưng và ảnh hưởng đến quá trình liền xương. Người bệnh nên được hướng dẫn bởi nhân viên y tế hoặc chuyên viên phục hồi chức năng để đảm bảo an toàn.

Vai trò của sinh hoạt và dinh dưỡng trong phục hồi gãy xương

Bên cạnh tập luyện, chế độ sinh hoạt hợp lý cũng giúp quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi. Người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, tránh mang vác nặng bằng tay tổn thương trong giai đoạn đầu. Chế độ ăn cân đối với thực phẩm giàu canxi, protein và vitamin D giúp hỗ trợ tái tạo xương và phục hồi sức mạnh cơ bắp.

Gãy trên lồi cầu xương cánh tay là chấn thương có thể để lại hậu quả lâu dài nếu không được xử trí kịp thời và đúng phương pháp. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và chú trọng phục hồi chức năng giúp bảo tồn tối đa khả năng vận động của tay. Khi có nghi ngờ chấn thương vùng khuỷu, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa sớm để được tư vấn và theo dõi, từ đó giảm thiểu nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.