Ngất do thiếu máu não: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh

Ngất là một hiện tượng không hiếm gặp trong đời sống hằng ngày. Trong số các nguyên nhân gây ngất, ngất do thiếu máu não là tình trạng phổ biến nhưng lại thường bị xem nhẹ. Việc nhận biết sớm, hiểu đúng và phòng tránh đúng cách sẽ giúp hạn chế rủi ro và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Ngất do thiếu máu não là gì?

Ngất do thiếu máu não là tình trạng não bộ không được cung cấp đủ lượng máu và oxy cần thiết trong một khoảng thời gian ngắn, dẫn đến mất ý thức tạm thời. Khi lưu lượng máu lên não giảm đột ngột, các tế bào thần kinh không đủ năng lượng để duy trì hoạt động bình thường, khiến người bệnh cảm thấy choáng váng và có thể ngã quỵ.

Thông thường, cơn ngất diễn ra nhanh và người bệnh sẽ tỉnh lại sau vài giây đến vài phút. Tuy nhiên, điều đáng nói là nhiều người chủ quan vì thấy tỉnh lại là nghĩ đã ổn. Trên thực tế, ngất do thiếu máu não có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về tim mạch, huyết áp, thần kinh hoặc rối loạn tuần hoàn não.

Cơ chế gây ngất thường liên quan đến sự tụt huyết áp đột ngột, rối loạn nhịp tim hoặc co thắt mạch máu não. Khi các cơ chế tự điều hòa của cơ thể không kịp thích nghi, não sẽ “tắt nguồn” tạm thời để bảo vệ chính nó, dẫn đến hiện tượng ngất.

Nguyên nhân thường gặp gây ngất do thiếu máu não

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến ngất do thiếu máu não, từ những yếu tố sinh hoạt đơn giản cho đến các bệnh lý tiềm ẩn. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp quá trình phòng ngừa và điều trị đạt hiệu quả cao hơn.

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là tụt huyết áp tư thế. Điều này thường xảy ra khi đứng dậy quá nhanh sau khi ngồi hoặc nằm lâu. Máu chưa kịp dồn lên não, khiến người bệnh cảm thấy hoa mắt, choáng váng và có thể ngất.

Thiếu máu cũng là yếu tố quan trọng. Khi số lượng hồng cầu hoặc hemoglobin giảm, khả năng vận chuyển oxy lên não bị hạn chế. Phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt, người ăn uống thiếu chất, người mắc bệnh mạn tính rất dễ gặp tình trạng này.

Ngoài ra, rối loạn nhịp tim, bệnh van tim, suy tim cũng có thể làm giảm lưu lượng máu bơm lên não. Trong trường hợp này, ngất do thiếu máu não không chỉ là triệu chứng đơn thuần mà còn là dấu hiệu cảnh báo bệnh tim mạch nguy hiểm.

Stress, lo âu kéo dài, làm việc quá sức hoặc thiếu ngủ cũng góp phần gây rối loạn hệ thần kinh tự chủ. Khi cơ thể căng thẳng, mạch máu có thể co giãn bất thường, ảnh hưởng đến tuần hoàn não và dẫn đến ngất.

Dấu hiệu nhận biết ngất do thiếu máu não

Trước khi ngất, cơ thể thường phát ra những tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này giúp người bệnh kịp thời ngồi hoặc nằm xuống, tránh nguy cơ té ngã và chấn thương.

Dấu hiệu thường gặp nhất là cảm giác choáng váng, xây xẩm mặt mày, nhìn mờ hoặc thấy đốm đen trước mắt. Nhiều người mô tả cảm giác như mọi thứ xung quanh quay cuồng, khó giữ thăng bằng.

Ngoài ra, người bị ngất do thiếu máu não có thể cảm thấy buồn nôn, vã mồ hôi lạnh, tim đập nhanh hoặc thở gấp. Da có thể tái nhợt, tay chân lạnh. Một số trường hợp còn ù tai, đau đầu hoặc cảm giác nặng đầu khó chịu.

Khi cơn ngất xảy ra, người bệnh mất ý thức trong thời gian ngắn, thường dưới vài phút. Sau khi tỉnh lại, có thể cảm thấy mệt mỏi, yếu sức hoặc đau đầu nhẹ. Nếu các cơn ngất lặp đi lặp lại, đây là dấu hiệu không nên bỏ qua và cần được thăm khám chuyên khoa.

Phòng ngừa và cải thiện tình trạng ngất do thiếu máu não

Việc phòng ngừa ngất do thiếu máu não không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự kiên trì và thay đổi thói quen sống hằng ngày. Điều quan trọng là duy trì một lối sống lành mạnh và lắng nghe cơ thể mình.

Trước hết, cần đảm bảo chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là các thực phẩm giàu sắt, vitamin B12 và acid folic để phòng tránh thiếu máu. Uống đủ nước mỗi ngày giúp duy trì thể tích máu và ổn định huyết áp.

Thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò then chốt. Khi thay đổi tư thế, hãy thực hiện chậm rãi, đặc biệt là lúc mới ngủ dậy. Tránh đứng lâu một chỗ, nhất là trong môi trường nóng bức hoặc đông người.

Tập luyện thể dục đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn máu và tăng cường sức khỏe tim mạch. Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, bơi lội rất phù hợp cho người hay bị ngất do thiếu máu não.

Ngoài ra, việc quản lý căng thẳng tinh thần cũng rất quan trọng. Ngủ đủ giấc, nghỉ ngơi hợp lý và cân bằng giữa công việc - cuộc sống sẽ giúp hệ thần kinh hoạt động ổn định hơn. Nếu tình trạng ngất xảy ra thường xuyên hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường khác, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Có thể thấy, ngất do thiếu máu não không chỉ là một hiện tượng thoáng qua mà còn là dấu hiệu phản ánh tình trạng tuần hoàn và sức khỏe tổng thể của cơ thể. Chủ động lắng nghe cơ thể, duy trì lối sống khoa học, ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý và thăm khám định kỳ chính là những yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa ngất do thiếu máu não hiệu quả. Khi tình trạng ngất xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc kèm theo các biểu hiện bất thường, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà mà cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn và theo dõi.